anaparastasis

Έφτασε κι η ώρα για το κόκκινο χαλί. Μετά τη θερμή υποδοχή της ταινίας στον κινηματογράφο Δαναό (και το αναπάντεχο sold-out!), είμαστε έτοιμοι για τη μεγάλη πρεμιέρα. Γκράντε προβολή λοιπόν αυτό το Σάββατο, 20 Οκτωβρίου, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, στην αίθουσα Νίκος Σκαλκώτας -ακόμα και οι συμβολισμοί στο όνομα, μας κάνουν μεγάλη τιμή. Αυτή τη φορά όμως, θα έχουμε και κάτι παραπάνω, κάτι το πραγματικά ιδιαίτερο. Πέρα από τη μικρή εισαγωγική ομιλία του σκηνοθέτη της ταινίας, οι εξαιρετικές ερμηνεύτριες Νέλλη Σεμιτέκολο στο πιάνο και η μεσόφωνος Μαργαρίτα Συγγενιώτου θα μας μυήσουν σε μια μικρή τελετή με τίτλο Έξι Τραγούδια σε Ποίηση Τ.S.Eliot -όπως τα συνέλαβε στην πρώτη γραφή ο Γιάννης Χρήστου.

 

Η βραδιά θα ξεκινήσει στις 20.30 (προσοχή, στο Μέγαρο οι παραστάσεις αρχίζουν στην ώρα τους). Η γενική είσοδος είναι 14 ευρώ και τα φοιτητικά εισιτήρια κοστίζουν 7 ευρώ. Για περισσότερες πληροφορίες, μπορεί κανείς να απευθυνθεί στα τηλέφωνα 2107282333 & 2107282367 και στα εκδοτήρια: Βασιλίσσης Σοφίας & Πέτρου Κόκκαλη (Μέγαρο) και Ομήρου 8. Για ηλεκτρονικές κρατήσεις, πατώντας εδώ θα ανακατευθυνθείτε στο σχετικό λινκ.

 

Sunday, 14 October 2012 19:26

am Dresden

...then we take Berlin. And Cologne. And Dresden. And it has been a whole evening dedicated to Jani Christou, who was portrayed through a live performance of his two 'Anaparastasis' works ('The Baritone' & 'The Pianist'), the 'Praxis For 12' piece and two works by young composers as a homage (Sergej Newski, Francesco Filidei), while our film was screened twice; early in the noon before the show and the day after. It was the TonLagen Festival in Hellerau, in the suburbs of Dresden, a charming place among a fairy forest. It was conductor Titus Engel and Courage (Dresden Ensemble of Contemporary Music). And here are some photos from our brief staying in the fascinating German city.

 

Saturday, 13 October 2012 08:26

στο Δαναό

Ήταν μια υπέροχη βραδιά -η 26η Σεπτεμβρίου στον κινηματογράφο Δαναό. Ζεστά βλέμματα γέμισαν την αίθουσα, μα και την οθόνη, και η μικρή μας αγωνία πήρε δύναμη και ώθηση. Ένα μεγάλο ενδιαφέρον πριν -διάχυτο στα περάσματα και τους χώρους του Δαναού, κόσμος προσέρχεται σχεδόν τελετουργικά- ένας ζωντανός ενθουσιασμός μετά. Καταγράφηκε συγκίνηση, ιδιαίτερα και θερμά σχόλια, ωραία συζήτηση, ανταμώσεις, ερωτήματα· περισσότερα ερωτήματα από αυτά που είχε ο κόσμος (και είχαμε) πριν -αυτός είναι και ο σκοπός του ντοκιμαντέρ: να αυξήσει τα ερωτήματα, να μεγαλώσει το ενδιαφέρον. Η αίσθηση ότι το πετύχαμε. Το ωραίο κοινό το ανταποδίδει. Φανερά και λιγότερα φανερά, αλλά κυρίως αληθινά. Δεν είναι επιβράβευση· είναι ένας προορισμός. Όπου φτάσαμε όμορφα. Και γι'αυτό ευχαριστούμε με την καρδιά και με το νου, κάθε βλέμμα που βρέθηκε στο Δαναό και συναντήθηκε με την αγωνία μας, κάθε κουβέντα, κάθε χειρονομία, κάθε αντάμωμα και, φυσικά, την υπέροχη ομάδα του φεστιβάλ Νύχτες Πρεμιέρας που στήριξε και βρέθηκε στις επάλξεις, κάνοντας ό,τι μπορούσε για να είναι η βραδιά μοναδική.

 

Αντί για περισσότερα λόγια, ένα μικρό φωτορεπορτάζ από τους μάχιμους φωτογράφους του φεστιβάλ (Δανάη Ίσσαρη, Γιάννης Καρπούζης, Πένυ Γιαννάκου, Δήμητρα Θανασία, Καρίνα Λογοθέτη). Ευχαριστούμε τις Νύχτες Πρεμιέρας και το Θοδωρή Μάρκου για την παραχώρηση των φωτογραφιών.

 

Κόσμου συρροή έξω από τον κινηματογράφο. Τα χαρτάκια εισόδου αποδεικνύονται μαγικά...

Friday, 21 September 2012 08:04

πρώτη στην Αθήνα

Και έφτασε ο καιρός της πρώτης αθηναϊκής προβολής. Μετά από λαιστρυγόνες, κύκλωπες, χρόνια που πέρασαν και το καθένα άφησε το δικό του μοντάζ, τη δική του σειρά στις εικόνες, τους ήχους και τις λέξεις, η Αθήνα θα δει ξανά, από την αρχή, τα πρόσωπα και τον άνθρωπο που πείραξε τον ήχο της -έστω για τόσο λίγο. Που σκανδάλισε με την Κυρία με τη Στρυχνίνη ακόμα και τους υποψιασμένους αθηναίους. Που αναστάτωσε με τον Επίκυκλο, μέσα στο ανελεύθερο 1968, ακόμα και τους συναδέλφους του. Που θα χάριζε μια Ορέστεια χωρίς προηγούμενο, μετατοπίζοντας ίσως μερικά εκατοστά τον πήχυ ακόμα και των θεατρικών συντεταγμένων. Που άφησε ένα ανεξίτηλο στίγμα, μια τόσο βαθιά χαρακιά, στους ανθρώπους γύρω του, στους ανθρώπους μετά, στους ανθρώπους πάντα. Καιρός, λοιπόν, να ξανασυστηθεί στους ανθρώπους του.

 

Η πρώτη προβολή της ταινίας σε αθηναϊκό έδαφος γίνεται στα πλαίσια του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας Νύχτες Πρεμιέρας, συμμετέχοντας στο διαγωνιστικό τμήμα μουσικού ντοκιμαντέρ,

 

την Τετάρτη 26 Σεπτεμβρίου, στις 19.30

στον κινηματογράφο Δαναό (αίθουσα 1), Κηφισίας 109 Αμπελόκηποι

 

Στην προβολή θα παρευρίσκεται σύσσωμη η δημιουργική ομάδα της ταινίας

και θα ακολουθήσει συζήτηση με το κοινό.

 

Ιδού και η πρώτη αφίσα μας.

 

Επίσης, θα υπάρξει και μια δημοσιογραφική προβολή την προηγούμενη μέρα, Τρίτη 25/9 στις 13.00, στην αίθουσα Odeon Όπερα 1 (Ακαδημίας 57). Περισσότερες πληροφορίες, μπορεί κανείς να βρει επικοινωνώντας με το γραφείο τύπου του φεστιβάλ (στο βιβλιοπωλείο Ιανός και στο τηλέφωνο 210 3239726) και στον ιστότοπο www.aiff.gr.

 

Και τα καλύτερα έρχονται...

Thursday, 30 August 2012 21:49

στη Χίο

 

Χίος, Αύγουστος. Έχει περάσει μια βδομάδα από την πρώτη πυρκαγιά και οι καταστροφές καίνε ακόμα το νησί. Όμως, τα παιδιά κάτω στον Κάμπο δεν μιλάν με τον καιρό. Εκεί, στον Κάμπο, στον πίσω κήπο του Citrus, την αυλή ενός ιδιαίτερου αρχοντικού του 1742, μαζί με τις οικογένειες των απογόνων του Γιάννη Χρήστου και το κοινό που μαζεύεται σιγά σιγά, αθόρυβα και μυσταγωγικά, αγωνιούμε για να ξεκινήσει η περιπέτεια, αυτή τη φορά στη γλώσσα της. Λίγα μόνο χιλιόμετρα πιο κάτω, η μαστίχα που βγαίνει από τα δέντρα και η ζωή που βγαίνει από τη μαστίχα γίνονται ακόμα αποκαϊδια. Κι εμείς μιλάμε για ομορφιά, για ζωή· όχι πάνω στα αποκαϊδια, αλλά σε πείσμα τους.

 

H στέρνα στην πίσω αυλή του Citrus, όπου έγινε η προβολή.

 

Ένα μεγάλο ταξίδι που ξεκίνησε δέκα χρόνια πριν, μετά από πολλά λιμάνια φτάνει στον πρώτο προορισμό του. Έφτασα στη Χίο για να ξεκινήσω ξανά. "Είναι καλύτερα να αποχαιρετάς όταν φτάνεις", λέει ο γερο-Αντόνιο στις ιστορίες του, που διαβάζω στο πλοίο πηγαίνοντας. Λέει πως δίνει το χέρι για να πει ότι φεύγει πια, δηλαδή ότι έρχεται. Κι έτσι, όταν έρχεται, χαιρετά μ'ένα "αντίο" και αποχαιρετά κουνώντας το χέρι κι απομακρυνόμενος μ'ένα "έρχομαι". Αποχαιρετώντας λοιπόν, φτάνει κανείς. Αποχαιρετώ ήδη το ταξίδι που μ'έφτασε εδώ, που μας έφτασε εδώ, για να ξεκινήσει. Ξανά.

 

Κι ενώ στα τόσα λιμάνια μέχρι τώρα, βλέπαμε και ξαναβλέπαμε τις φωτογραφίες και τις εικόνες, ακούγαμε και ξανακούγαμε τους ήχους, αγγίζαμε ξανά και ξανά τα ίδια σημάδια της μνήμης, τώρα που δέσαμε, τώρα που φτάσαμε στην Ιθάκη Χίο, μοιάζει σαν όλα να αποκαλύπτονται για πρώτη φορά. Για πρώτη φορά ξανά· τόσο παράδοξα. Σαν να βλέπεις για πρώτη φορά, πράγματα που νιώθεις πως ήξερες από πάντα. Ο μυθικός Φοίνικας που καίγεται και ξαναγεννιέται, οι πύρινες γλώσσες μιας Βαβέλ ήχων και εντάσεων, τα patterns, οι φωτογραφίες μιας απόκοσμης εποχής, οι άνθρωποι οι κοντινοί, που αγαπάνε, που ένιωσαν, που μέτρησαν σημάδια, που κράτησαν ζωντανό ένα μικρό φως για σαράντα χρόνια, οι άνθρωποι οι μακρινοί, που αγαπάνε, που κάνουν να έρθουν, που νιώθουν κάτι μεγάλο όσο μακριά κι αν είναι, τα παιδιά στη σκοτεινή αίθουσα της πρόβας που κάνουν ότι είναι Πέρσες και φαντάσματα, τα σχέδια που έμειναν σχέδια, ο θάνατος που έμεινε θάνατος, τα έργα που έμειναν έργα. "Το μόνο που ξέρω είναι πως το'γραψα με ειλικρίνεια", ακούγεται να λέει ο Χρήστου, σχεδόν ιερά κι απολογητικά. Μόνο ειλικρίνεια και ένταση.

 

 

Μετά την προβολή, το κοινό αγωνιά να μάθει ακόμα περισσότερα για τον "άγνωστο" συνθέτη, να ακούσει κι άλλη "παράξενη" μουσική, να ανακαλύψει κι άλλους ήχους από το "περίεργο" σύμπαν του δημιουργού. Κι όμως· τίποτα δεν ήταν περίεργο, τίποτα παράξενο και τίποτα πλέον άγνωστο. Ο Χρήστου, μετά από τέσσερις δεκαετίες, συστήθηκε ξανά στους Χιώτες. Και τους ξανακέρδισε. Και έτσι όπως έχει φωλιάσει στην κινηματογραφική αποσκευή μας -διαιρεμένος στις αφηγήσεις των ανθρώπων του και τα ντοκουμέντα του χρόνου, ακέραιος και συνολικός στα βλέμματα αυτών των ίδιων ανθρώπων που ταράζονται από ζωή και μνήμη- είναι έτοιμος να ταξιδέψει ξανά σε μήκη και σε πλάτη, και να ξανακερδίσει τον κόσμο. Να αφήσει το αποτύπωμά του, να ταραχθεί ο κόσμος ξανά από ζωή.

 

Στο σπίτι στη Χίο, όπου έμεινε ο Γιάννης Χρήστου και η Σία Χωρέμη,
το ανάγλυφο πιάνο στην επιγραφή θυμίζει τον ήχο του κτήματος.

 

Στο μικρό και λιτό κοιμητήριο της οικογένειας Χωρέμη, στα βάθη ενός κήπου παραδεισένιου, περνάω την ήσυχη πόρτα. Σ'ένα μικρό και λιτό μαρμάρινο κουτί, αναπαύονται μαζί "ο Τζόνης και η Σία". Ένας αποχαιρετισμός. "Είναι καλύτερα να αποχαιρετάς όταν φτάνεις. Έτσι δεν πονά τόσο όταν φεύγει κανείς", συμπληρώνει ο γερο-Αντόνιο. Ένας χαιρετισμός στους απόντες. Που όλο έρχονται· και επανέρχονται.

 

 

Thursday, 30 August 2012 21:08

a review in Choices magazine

In the pages of Cologne's art magazine Choices, which specializes in cinema and film critics, there's a review of the recent screening event of Anaparastasis, on the terrace of Museum Ludwig on 10th of August. In September's first issue, journalist Frank Brenner wrote a short piece about the film, the director's presence and the discussion with the audience right after the screening; alongisde with some kind photos he took. It is published in German language, under the title "Ungewöhnliches Komponistenleben" (means "unusual living composers") and you can read it by clicking here: http://www.choices.de/ungewoehnliches-komponistenleben.

Q&A after the screening: Costis Zouliatis with Frank Dommert (ReiheM).

 

Βρίσκομαι λίγα τετράγωνα μακριά από την Όπερα της πόλης, όπου ο Keith Jarrett έκανε την περίφημη εμφάνιση -γνωστή ως "The Koln Concert". Λίγα παραπάνω τετράγωνα από το κτίριο του WDR -της Γερμανικής Ραδιοφωνίας- όπου ξεκίνησε τις ηχητικές αναζητήσεις του ο Karlheinz Stockhausen. Ιστορία. Κάτω μας, στις αίθουσες του αχανούς Museum Ludwig, οι ανάσες του Picasso και του Matisse είναι φυλαγμένες με μεγάλη φροντίδα, μαζί με τις άγριες γραμμές των Γερμανών Εξπρεσιονιστών και τα υπερβολικά γλυπτά του Claes Oldenburg. Στο ίδιο κτίριο και η Φιλαρμονική της Κολωνίας, που απόψε φιλοξενεί παράσταση μπαλέτου. Στέκομαι στην ταράτσα του μουσείου, στη σκιά του απέραντου Καθεδρικού Ναού γνωστού ως Dom -σύμβολο της πόλης που δεν μπορεί να κρυφτεί από το μάτι σου όπου κι αν βρίσκεσαι, μνημείο ανθρώπινου μόχθου και εκκλησιαστικής υπερβολής, που χρειάστηκε πάνω από τέσσερις αιώνες για να ολοκληρωθεί. Γυρίζοντας το βλέμμα πάνω από τις οροφές των κτιρίων της πόλης, ξεχωρίζουν κάθε τόσο οι κορυφές των δεκάδων Καθεδρικών Ναών. Το σούρουπο σβήνει το τελευταίο φως του, παίρνοντας μαζί τη λίγη θέρμη του ήλιου· είναι κατακαλόκαιρο και όλοι φοράνε μπουφάν. Ξέρω σίγουρα πως δεν πρόκειται να παρακολουθήσουν μια καλοκαιρινή ταινία, αλλά έτσι κι αλλιώς δεν είναι καλοκαίρι. Τουλάχιστον όχι στην ταράτσα του μουσείου Ludwig.

 

Κάθε θεατής παίρνει το καρεκλάκι μόνος του και βρίσκει τη δική του θέση. Ο Frank Dommert, ο δραστήριος συντονιστής της ομάδας ReiheM -με το πιο όμορφο δισκάδικο στην πόλη και ένα εκλεκτικό label πειραματικής μουσικής- αναγγέλει στα γερμανικά την ταινία και τη συζήτηση που θα ακολουθήσει. Ο Καθεδρικός, ακριβώς απέναντι από την οθόνη προβολής και πάντα πάνω μας, φωταγωγείται και δείχνει ακόμα πιο επιβλητικός. Πρώτες εικόνες στο πανί. Τίτλοι αρχής. Ο Χρήστου κερδίζει τους Γερμανούς. Το συνηθίζει άλλωστε, δεκαετίες τώρα.

Το κάτι παραπάνω από δροσερό κλίμα της αυγουστιάτικης νύχτας της Κολωνίας και ...το μικρό υψόμετρο της ταράτσας, δεν μας αφήνουν πολλά περιθώρια για κουβέντα μετά. Παρ'όλα αυτά, υπάρχει μεγάλη διάθεση για περισσότερο Χρήστου, για πληροφορίες, για τη ζωή του, τον κόσμο του, τους άλλους συνθέτες, τις εκτελέσεις. Μετά, πίνοντας μπύρα, ακούμε από τα ηχεία την Τοκάτα για πιάνο και ορχήστρα, μαζί με την Εναντιοδρομία. Ο Χρήστου για άλλη μια φορά δικαιώνει τα στοιχήματά μας: δεν πρόκειται για "δύσκολη" μουσική, αλλά για τεκμήριο ειλικρίνειας και αμεσότητας. Επιστροφή με λίγη περηφάνια περισσότερη στις αποσκευές. Επόμενη στάση: Χίος.

Friday, 27 July 2012 15:57

Cologne in August

The long awaited film on Christou's life and work is about to hit the road. We proudly present the final cut of the documentary, beginning from Cologne (DE), on 10th of August, on the terrace of Museum Ludwig, under the careness of the independent label and record shop reiheM. More screenings to follow in Europe during autumn, along with greek premiere in Chios at the end of the summer and the athenian premiere in October.
 

Here's the program's text for the screening in Cologne in deutsch:

 

Der Dokumentarfilm Anaparastasis ist das erste umfassende Filmporträt des griechischen Komponisten Jani Christou, der 1970 – an seinem 44. Geburtstag –bei einem Autounfall ums Leben kam. Bei wenigen Komponisten des 20. Jahrhunderts gibt es wohl eine ähnlich innige Verzahnung zwischen philosophischem und kompositorischem System wie bei Jani Christou. Die „Phoenix Music“ des gerade Zweiundzwanzigjährigen setzt dabei Richtung und Ton: Mythische Inhalte und deren zyklische Wiederkehr, die dunklen Seiten der menschlichen Psyche. Nach und nach entwickelt sich daraus ein Kosmos von ritualartigen Performances, genannt Anaparastasis, in denen magische und archetypische Vorgänge in die heutige Welt hereingezogen werden sollen.

 

Costis Zouliatis ist nicht nur Filmregisseur, sondern auch Pianist, Komponist (auch von Filmmusiken), Mitbegründer zahlreicher Bands, Musikautor und -wissenschaftler. Seit Jahren recherchiert er über das Leben und Werk des griechischen Komponisten Jani Christou.

 

ANAPARASTASIS: LIFE & WORK OF JANI CHRISTOU (1926–1970)
Dokumentarfilm, Griechenland 2012, 95 Min., engl. UT
Regie: Costis Zouliatis
Freitag / 20 h Einlass
10. AUGUST 2012
21 h Einführung durch den Regisseur Costis Zouliatis
23 h Filmende, Musik –Die Bar ist geöffnet
Dachterrasse des Museum Ludwig
Heinrich-Böll-Platz / Köln

www.reihe-m.de

 

Bei Regen Kino im Museum Ludwig
Eintritt: 5 EUR

 

Ein Programm von Frank Dommert / a-Musik in
Zusammenarbeit mit dem Museum Ludwig Köln.
www.museum-ludwig.de
Mit freundlicher Unterstützung Jani Christou Archive

Μόλις ολοκληρώθηκαν και οι τελευταίες διορθώσεις και η ταινία είναι έτοιμη, στην καρδιά του θέρους, να αρχίσει την περιπέτειά της -ξεκινώντας από την γούρικη Γερμανία. Στις 10 Αυγούστου, στην Κολωνία, στην ταράτσα του Mουσείου Ludwig, σε διοργάνωση του εναλλακτικού label-δισκοπωλείου reiheM, θα ξεδιπλώνονται οι εικόνες και οι ήχοι της μυστηριακής περιπέτειας που χάραξε ο Γιάννης Χρήστου και, δεκαετίες μετά το χαμό του, μπορούν ακόμα να μας δίνουν δύναμη και έμπνευση και να ορίζουν καινούριες περιπέτειες. Όσο για τις προβολές στην Ελλάδα και τις σχετικές εκδηλώσεις, θα περιμένουμε το πιο ταιριαστό φθινόπωρο -αφού όμως κάνουμε ένα όμορφο και συμβολικό ξεκίνημα στη Χίο στο τέλος του καλοκαιριού, εν είδει αγιασμού της ταινίας. Περισσότερα σχετικά με την προβολή αυτή πολύ σύντομα. Να έχουμε έναν όμορφο Αύγουστο και δύναμη για τον καιρό που έρχεται. Καλή μας αντάμωση στις σκοτεινές αίθουσες και τις περιπέτειες.

And the images appeared, they came into light. The first cut of the great adventure travelled thousands of miles and snuggled into the neat screening room; at the basement of evocative Martin Gropius Bau -a border that divided East and West Berlin, a border that divided History. The persons revive the anaparastasis, the re-enactment, by talking, remembering and testifying. And so, the journey begins somewhere abroad, far away from our motherland; as if to remind us that Jani Christou established such a trip: from outside to inside; from the surrounding energies to the inner scapes of our existence, "to interconnect with the powers that surround you". And then, again, a trip backforth: the release of energy.

 

It's the first screening for all of us. Our thoughts, our toil, our agonies, all magnified for the first time on the big screen. An adventure that began nearly ten years ago, finally takes shape, a solid form, waiting to be shared. Ms.Helma Schleif, initiator and leader of the Berliner Musik Film Marathon, describes the film as "a gift", when talking to the berliner spectators. The real gift is the rewarding that everyone gets, even from the slightest touch to the charmingly otherwordly universe of Christou. Which is no longer otherworldly. It now belongs to this world, to all of us.

Sunday, 29 April 2012 20:57

first we took Berlin...

 
Και οι εικόνες βγήκαν στο φως. Το πρώτο cut αυτής της μεγάλης περιπέτειας ταξιδεύει χιλιάδες χιλιόμετρα και τρυπώνει στην όμορφη αίθουσα του υπογείου του υποβλητικού Martin Gropius Bau –σύνορα ανατολικού και δυτικού Βερολίνου, σύνορα Ιστορίας. Τα πρόσωπα ζωντανεύουν αυτή την αναπαράσταση -μιλούν, θυμούνται, καταθέτουν. Και έτσι, το ταξίδι ξεκινάει απ’έξω και όχι από τους πάτριους τόπους, ίσως για να μας θυμίσει ότι ο Γιάννης Χρήστου ένα τέτοιο ταξίδι υπολόγισε: απ’έξω προς τα μέσα, από τις δυνάμεις εκτός μας προς τα ενδότερα της ύπαρξής μας, «να συνδεθείς ο ίδιος με τις δυνάμεις που σε περιβάλλουν». Και μετά, πάλι ένα ταξίδι προς τα έξω, η απελευθέρωση της ενέργειας.
 
 
Είναι η πρώτη προβολή για όλους μας. Οι σκέψεις μας, ο μόχθος, οι αγωνίες, όλα για πρώτη φορά μεγεθυμένα στο πανί κι εμείς θεατές. Μια περιπέτεια που ξεκίνησε δέκα χρόνια πριν, παίρνει επιτέλους ένα πρώτο σχήμα, παίρνει στέρεη μορφή και τώρα είναι εκεί για όλους. Η φιλόξενη και δραστήρια Helma Schleif, εμπνευστής και υπεύθυνη του Berliner Musik Film Marathon, μιλάει στους βερολινέζους θεατές και περιγράφει την προβολή ως «ένα δώρο». Το πιο πραγματικό δώρο είναι η ανταμοιβή που παίρνει ο καθένας μας ακόμα κι από το παραμικρό άγγιγμα στο γοητευτικά απόκοσμο σύμπαν του Χρήστου. Και δεν είναι πλέον απόκοσμο, είναι κτήμα μας.

Την Κυριακή 8 του Γενάρη, η μυθιστορία του Γιάννη Χρήστου σημειώνει μια διπλή επέτειο:

γέννηση και θάνατος.
 

Αντί μνημόσυνου αφιερώματος, η επετειακή σημειολογία της γέννησης μας δίνει την ευκαιρία να αναρωτηθούμε σήμερα για τη σημασία αυτού του μοναδικού δημιουργού και τη συνέχεια του έργου του, σε μια προσπάθεια να ξεκινήσει εκ νέου μια δημιουργική συζήτηση και να λάμψει ένα σύγχρονο ενδιαφέρον γι’αυτήν την ανεκτίμητη παρακαταθήκη που ακόμα κρατάει κλειδωμένη ο χρόνος.
 

Στο Baumstrasse – Δρόμος με Δέντρα (Σερβίων 8, Βοτανικός),
το βράδι της Κυριακής 8 Ιανουαρίου, στις 21:30,

 

με τη φροντίδα και την επιμέλεια του Κωστή Ζουλιάτη –μουσικού, ερευνητή και σκηνοθέτη της ταινίας ντοκιμαντέρ ‘Anaparastasis: Η ζωή και το έργο του Γιάννη Χρήστου (1926-1970)’, η οποία ολοκληρώνεται αυτό τον καιρό- θα μιλήσουμε για τον Χρήστου, θα κάνουμε ακροάσεις ιδιαίτερων έργων του και προβολές σπάνιων κινηματογραφημένων ντοκουμέντων από παραστάσεις, θα παρακολουθήσουμε σε πρώτη προβολή ένα μικρό απόσπασμα του ντοκιμαντέρ. Και μετά θα ξαναμιλήσουμε...

 

Η είσοδος είναι ελεύθερη, η μυσταγωγία απαραίτητη.

 

[πληροφορίες για το χώρο στο www.dentra.gr]

Wednesday, 09 November 2011 21:22

μια συνέντευξη

Στο φύλλο της 11 Οκτωβρίου 2011, της εφημερίδας Δρόμος της Αριστεράς, δημοσιεύτηκε μια συνέντευξη του Κωστή Ζουλιάτη στον Σταμάτη Μαυροειδή, ο οποίος είχε και την ιδέα μιας εκτενούς παρουσίασης του συνθέτη μέσα στις σελίδες ενός πολιτικού μέσου. Παρακάτω μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρη τη συνέντευξη, όπως δημοσιεύτηκε -και επίσης μπορεί κανείς να προσπελάσει και στην ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας [κλικάροντας σ'αυτόν εδώ το σύνδεσμο].

Ένα ντοκιμαντέρ για τον "ολοκληρωτικό" συνθέτη Γιάννη Χρήστου

του Σταμάτη Μαυροειδή

 
Μέσα από την παρουσίαση της εργογραφίας του συνθέτη, με σπάνια οπτικοακουστικά ντοκουμέντα αλλά και συνεντεύξεις από τον κύκλο με τον οποίο συνδέθηκε ο Χρήστου, το φιλμ του Ζουλιάτη αγωνιά να μας φέρει πιο κοντά στο μυστήριο που άφησε πίσω αυτός ο εξίσου «μυστικός» δημιουργός. Αυτή ήταν η αφορμή για τη συνομιλία που ακολουθεί, η οποία, όπως θα δείτε, παρουσιάζει και αυτόνομο ενδιαφέρον, καθώς οι απόψεις του συνομιλητή μας εντυπωσιάζουν για τη διεισδυτικότητα και το βάθος της ματιάς τους.....
 
 
Είναι αλήθεια ότι η μουσική δημιουργεί εικόνες. Πόσο εύκολο είναι όμως για ένα μουσικό, όπως κατά βάση είστε εσείς, να αποτολμήσει να γίνει και σκηνοθέτης αυτών των εικόνων;

Ως σκέψεις και αποφάσεις αυτά ήρθαν εντελώς φυσικά και είναι κάπως άμεσα λυμένα μέσα μου. Ανατρέχοντας κανείς στην ιστορία της τέχνης, θα διαπιστώσει ότι οι καλλιτέχνες ήταν περισσότερο πολυπράγμονες παρά εξειδικευμένοι. Από την αρχαιότητα μέχρι την Αναγέννηση, το πρότυπο του δημιουργού σπανίως υπακούει στην αποκλειστική αφοσίωση και εξειδίκευσή του σε μια τέχνη, και όχι σε βαθμό που να είναι δύσκολο να μεταπηδήσει σε μια άλλη. Έχω την αίσθηση πως, αν με κάποιον τρόπο ενδιαφέρεσαι για τα πράγματα, το θέμα της τεχνικής ή του κώδικα έρχεται δεύτερο, και δεν το λέω ως άλλοθι αλλά ως εμπειρία. Ως μουσικός, έχω και ένα μικρό πλεονέκτημα, αφού έχω ορισμένα δεδομένα και μια κάποια γνώση στους τρόπους κατανόησης των μουσικών ζητημάτων αυτού του υλικού, αλλά και έχω την εμπειρία της συμμετοχής σε εκτέλεση έργου. Με κάποιον τρόπο, το βίωμά μου είναι ήδη κάπως πληρέστερο από αυτό του απλού ερευνητή. Ως δημιουργός και ακροατής, πάντα αισθανόμουν τη μουσική με εικόνες και, αντίστροφα, την κίνηση των εικόνων να αποκτά ομορφιά μόνο όταν υπακούει σε κάποιο ρυθμό.
 
Η ταινία, στην αρχική τουλάχιστον μορφή της, ήταν η πτυχιακή σας εργασία, έτσι δεν είναι;
 
Η έρευνά μου ξεκίνησε μέσα στο 2002 και παρουσιάστηκε ως ταινία, στην αρχική μορφή της, το 2004, στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, στην Κέρκυρα. Δεδομένου όμως ότι ήταν πτυχιακή εργασία, όλες οι διαδικασίες -έρευνα, σκηνοθεσία, μοντάζ, ήχος, οργάνωση παραγωγής κ.λπ.- είχαν γίνει σχεδόν εξολοκλήρου από μένα, που σημαίνει πως ήταν αδύνατον να έχουν γίνει όλα με επάρκεια –τουλάχιστον τεχνική. Αποφάσισα να ξαναδουλέψω από την αρχή την ταινία, έχοντας στο πλευρό μου ανθρώπους που κατέχουν την τεχνική και το μεράκι, αναφορικά με τα θέματα παραγωγής, με σκοπό να δημιουργήσουμε κάτι ολοκληρωμένο και πιο ώριμο, ακολουθώντας το νήμα της αφήγησης που προέκυψε από τη σπουδή μου.

Και γιατί η επιλογή του Γ. Χρήστου;

 
Δεν ήταν ακριβώς επιλογή θέματος - δεν αναζητούσα αντικείμενο για ντοκιμαντέρ, αλλά να ερευνήσω και να αφηγηθώ κάπως την ιστορία του Χρήστου. Συναντούσα συνεχώς μπροστά μου τεκμήρια του έργου του, διασκορπισμένα, αποσπασματικά - κάποια εκ των οποίων είναι μέρος μιας μυθολογίας που δεν αποσαφηνίστηκε ποτέ, ώστε να γίνει κτήμα μας. Ως μουσικός, βίωσα τη δύναμη των έργων του και, ως ακροατής, θεωρούσα άδικο να μην μπορώ να μοιραστώ με τους «εξωμουσικούς» φίλους μου αυτό το τόσο ιδιαίτερο για μένα άκουσμα. Θεώρησα ότι ο καλύτερος τρόπος να φέρω στο περιβάλλον μου την περίπτωσή του θα ήταν μια ταινία. Τα μόνα εφόδιά μου ήταν η αγάπη και η αφοσίωσή μου στο έργο αυτού του δημιουργού και η βαθιά πίστη ότι σκαλίζω μια ιστορία που αξίζει όσο τίποτα να βγει στο φως - γιατί έχει μείνει κρυμμένος πολύ ο Χρήστου.

Λέτε ότι ο Χρήστου παραμένει κρυμμένος. Οφείλεται αυτό στη «δυσκολία» της μουσικής του;

 
Δεν πιστεύω πως η όποια δυσκολία στη μουσική του απομακρύνει, αλλά αντίθετα γοητεύει και έλκει. Θα αναφέρω ως παράδειγμα μια εκτέλεση της Αναπαράστασης Ι, αρκετά χρόνια μετά το θάνατο του συνθέτη, σε κάποιο ανοιχτό χώρο. Ήταν η στιγμή της πρόβας και τριγύρω υπήρχαν μικρά παιδιά που έπαιζαν και έκαναν φασαρία, έτοιμα να «κανιβαλίσουν» το «περίεργο έργο». Η πρόβα ξεκίνησε, και προς το τέλος της εκτέλεσης υπήρχε απόλυτη ησυχία. Τα παιδάκια είχαν αφήσει το παιχνίδι, ήταν γαντζωμένα πάνω στα σύρματα της περίφραξης, αμίλητα, κοιτώντας τη σκηνή σαν να είχαν πάθει σοκ. Όταν παιδιά πέντε-έξι χρονών, χωρίς καμία χωνεμένη εικόνα για το τι είναι δύσκολη και τι εύκολη μουσική, με μόνο οδηγό ένα πρωτογενές ένστικτο, αντιδρούν με αυτόν τον τρόπο, τότε ίσως αντιλαμβάνεσαι πως η μουσική αυτή πηγαίνει ουσιαστικά έξω από τη μουσική, πέρα από τις νόρμες, τις συμβάσεις και τους κώδικες. Ο Χρήστου δήλωνε πως «το θέμα δεν είναι να κάνεις τέχνη, αλλά να μπορέσεις να συνδεθείς εσύ ο ίδιος με τις δυνάμεις που σε περιβάλλουν». Ως δημιουργός, κατείχε μια μοναδική μαεστρία στην ενορχήστρωση και οργάνωση αυτού του στόχου, να καθοδηγεί την ψυχή σου, να γνωρίζει επακριβώς τι θα σου συμβεί ακούγοντας το έργο, τι θα σου ξυπνήσει. Είναι ένας σχεδόν «ολοκληρωτικός» συνθέτης, που σε καθοδηγεί και σε πάει όπου φαντάζεται, χωρίς να απαιτεί τίποτε περισσότερο πέρα από τη συμμετοχή και την αγνή θέλησή σου. Όχι, δεν νομίζω ότι είναι μια δύσκολη μουσική. Είναι μια μουσική γενναιόδωρη, ειλικρινής και άμεση.

Τότε για ποιους λόγους δεν έχει αναγνωριστεί όσο πρέπει;

 
Ένας λόγος είναι το ότι έφυγε νέος -σκοτώθηκε στα 44 του-, που σημαίνει ότι διεκόπη πολύ βίαια το νήμα της δημιουργίας, πάνω στην ίσως πιο ζωντανή περίοδό του. Ήταν ήδη δρομολογημένη η παρουσίαση –πιθανώς και η έκδοση- της Ορέστειας, ενός πραγματικά μεγαλεπήβολου σχεδίου, το οποίο και σήμερα να παρουσιαζόταν πιστεύω πως θα ταρακουνούσε αισθητά τα δεδομένα στο θέατρο. Σήμερα όμως, από όλο αυτό δεν έχουμε παρά ψηφίδες, ψήγματα, σε καμία περίπτωση συνολική εικόνα. Κι αυτό γιατί το κλειδί στην εκτέλεση ήταν εκείνος – τα έργα του είναι δεμένα με τον ίδιο τον άνθρωπο. Επίσης –και για τον ίδιο λόγο- ποτέ δεν θέλησε να εκδοθούν οι παρτιτούρες των έργων του, ποτέ δεν αφιερώθηκε στη μουσική ρεπερτορίου ούτε προσκολλήθηκε σε ακαδημαϊκούς κύκλους. Υπάρχουν ακόμα και έργα του, τα οποία δεν άκουσε ζωντανά, γιατί δεν είχε ασχοληθεί με την εκτέλεσή τους – καθώς ήδη μπορεί να βρισκόταν στο επόμενο βήμα. Δούλευε πολύ με τους ανθρώπους γύρω του, δημιουργούσε μαζί τους, δημιουργούσε γι' αυτούς. Την παρτιτούρα της Αναπαράστασης ΙΙΙ την ολοκλήρωσε μαζί με τον εκτελεστή της, τον performer Γρηγόρη Σεμιτέκολο. Ο συνθέτης Φίλιππος Τσαλαχούρης αναφέρει στην ταινία πως «ακόμη και οι αντιδράσεις του κοινού είναι καταγεγραμμένες στην παρτιτούρα, δεν παίζεται αυτή η μουσική ερήμην του κοινού». Όμως, τους λόγους που επέτρεψαν να τον γνωρίζουμε ελλειπτικά οφείλουμε να τους αναζητήσουμε και σε αυτό που έχει διαμορφωθεί στο μουσικό στερέωμα από τότε μέχρι σήμερα - δηλαδή, στην κουλτούρα των σταδίων της μεταπολίτευσης καθώς και στο ότι μια ολόκληρη γενιά δημιουργίας είναι αρκετά έως πολύ παραγνωρισμένη: ούτε το έργο του Λογοθέτη γνωρίζουμε ούτε τον Απέργη, τον Δραγατάκη ούτε πραγματικά τον Ξενάκη ούτε και τον Κουνέλλη, για να μιλήσω και έξω από το χώρο της μουσικής. Ο Κουν λέει με πικρία σε μια συνέντευξη για τον Χρήστου: «Δεν έχουμε καταλάβει τι χάσαμε και σ’ αυτόν τον τόπο πολύ αργά αρχίζουμε να καταλαβαίνουμε τι μας έλειψε».

Τώρα που το ντοκιμαντέρ είναι σχεδόν στα τελειώματά του, θεωρείτε ότι η μορφή, το πορτρέτο του Χρήστου, που μου περιγράφετε, σκιαγραφείται με πληρότητα στην ταινία;
 
Η πρώτη λέξη που ακούγεται στην ταινία είναι «Κέρκυρα», και αυτό είναι ένα ελάχιστο ξεκαθάρισμα ότι ξετυλίγω την ιστορία του Χρήστου με τρόπο που να μπορώ να βρω μια προσωπική σύνδεση στην αφήγησή της. Η αγωνία μου είναι να είμαι όσο γίνεται πιο κοντά σε αυτό που έγινε και σε αυτά που βρήκα και έχουν καταγραφεί, συνθέτοντάς τα και πλέκοντας ένα νήμα. Αλλά, πολύ περισσότερο, με ενδιαφέρει η σημασία αυτής της ιστορίας, τι μπορεί να σημαίνει σήμερα, τι μπορεί να σημαίνει σε μένα και κατ’ επέκταση σε όσους έλκονται από το φως της. Κάνοντας αυτή την ταινία, ανακάλυψα ότι το ντοκιμαντέρ, ως φόρμα τεκμηρίωσης, είναι ένας δοτικός τρόπος για να εκφραστείς βαθιά προσωπικά. Κι αυτό γιατί, μαζεύοντας τα κομμάτια μιας αλήθειας πεπερασμένης, αναζητάς τρόπους και διαδρομές που θα σε ελευθερώσουν να διηγηθείς αυτήν την ιστορία και να απευθύνεις μια αλήθεια. Πιθανώς να υπάρχουν δεκάδες τρόποι να αφηγηθείς την ιστορία του Χρήστου. Επιλέγω έναν τρόπο που ισορροπεί την πληροφορία και το αποτύπωμα που αυτή έχει στους ανθρώπους. Σκοπός μου είναι να δημιουργηθεί μια βάση γνώσης για τον κόσμο που δεν έχει πρόσβαση στα τεκμήρια και στα έργα του, αλλά και να μεταδώσω μια αίσθηση του μεγέθους, ώστε να μπορούμε να κάνουμε κι άλλες συζητήσεις, να συνδεθεί ο κόσμος, να έχει ένα ερέθισμα εκείνος που θα συνεχίσει τη σπουδή πάνω σε αυτό το σπουδαίο έργο.

Υπάρχουν σκοτεινά σημεία στο έργο του, αλλά και σημεία που δυσκολεύουν τον εκτελεστή της μουσικής του;

 
Αν και έχει αφήσει αρκετά σκοτεινά σημεία ο Χρήστου στο μύθο του, πιστεύω ότι στην εκτέλεση των έργων του δεν υπάρχουν τέτοια ζητήματα. Είναι απόλυτα ξεκάθαρος και ειλικρινής στις απαιτήσεις του από τον κάθε εκτελεστή αλλά και στους στόχους του κάθε έργου. Υπάρχουν οδηγίες και σημειώσεις και, αν κάποιος τα μελετήσει σε βάθος, μπορεί να ακολουθήσει το νήμα. Την ίδια στιγμή, όμως, απαιτεί από το μουσικό να ξεφύγει από τα όποια «σύνδρομα» και τις ωδειακές συμβάσεις. Ζητάει από τον άνθρωπο -εκτελεστή και ακροατή- να είναι καθαρός και έτοιμος να κάνει οτιδήποτε πάνω στη σκηνή: από το να παίξει καλά τις νότες στο βιολί μέχρι ακόμα και να το σπάσει. Δεξιοτεχνικά δεν απαιτεί κάτι εξεζητημένο, μάλιστα, πολλά έργα του μπορούν να εκτελεστούν ακόμα και από μη μουσικούς. Αναφορικά με τη ζωή του και την προσωπικότητά του, υπάρχουν μερικά μικρά μυστήρια –πολλά από τα οποία καλλιεργήθηκαν και από τον ίδιο. Ο Χρήστου έπαιζε συνεχώς με την εικόνα του, δημιουργούσε καθημερινά μικρά επεισόδια για να καταγράψει τις αντιδράσεις των γύρω του, «δοκίμαζε» ακόμα και τους φίλους του, αναζητούσε συνεχώς την αλήθεια στις αντιδράσεις του κόσμου. Επίσης, ο τρόπος που δούλευε ήταν σχεδόν προσωποκρατικός στις επιμέρους διαδικασίες της σύνθεσης – προκύπτουν κάποια κενά και από αυτό. Τα έργα όμως μπορούν να λειτουργήσουν, αρκεί να τα προσεγγίσει κάποιος με απόλυτη πίστη και αφοσίωση.

Ποιοι συμμετέχουν στο ντοκιμαντέρ;

 
Οι μαρτυρίες των προσώπων που εμφανίζονται είχαν καταγραφεί κυρίως στον πρώτο κύκλο συνεντεύξεων, που είχα κάνει μέχρι το 2004. Είναι πρώτιστα στενοί συνεργάτες του συνθέτη και φίλοι αλλά και νεότεροι μουσικοί που με κάποιον τρόπο συνδέονται με το έργο του: Θόδωρος Αντωνίου, Γρηγόρης και Νέλλη Σεμιτέκολο, Φίλιππος Τσαλαχούρης, Χάρης Ξανθουδάκης, Μίλτος Λογιάδης και ο Στέφανος Βασιλειάδης, με τον οποίο πρόλαβα να συνομιλήσω λίγους μήνες πριν μας αφήσει. Επίσης, υπάρχουν αρχειακές συνεντεύξεις του Καρόλου Κουν, με τον οποίο ο Χρήστου είχε συνεργαστεί στο Θέατρο Τέχνης, και της χορογράφου Ντόρας Τσάτσου-Συμεωνίδου. Αυτόν τον καιρό σχεδιάζω ένα νέο κύκλο επαφών με προσωπικότητες της μουσικής, κυρίως από το εξωτερικό, από τον οποίο πιθανώς θα προκύψουν και καινούριες μαρτυρίες.

Και κάτι τελευταίο: Έχεις πει ότι το ντοκιμαντέρ θέλεις να αποτελέσει -ή να λειτουργήσει- ως μια πολιτική πράξη, να παιχτεί σε κινηματικά στέκια, σε καταλήψεις, σε πολιτιστικούς συλλόγους κ.λπ. Θεωρείς ότι ένα τόσο ειδικό θέμα μπορεί να λειτουργήσει με τον ίδιο τρόπο, να έχει την αποδοχή που είδαμε και στο Debtocracy;

 
Αυτό είναι και ένα από τα στοιχήματά του, αλλά και μια κατεύθυνση που θέλω να δώσω. Με ενδιαφέρει να αποφορτίσω τον Χρήστου και τη μουσική πρωτοπορία από την εστέτ εικόνα με την οποία εν πολλοίς έχουν συνδεθεί. Καλώ εκ των προτέρων όσους μπορούν να συνεισφέρουν, για πολλούς λόγους: να διασφαλιστεί όσο γίνεται η δημιουργική ακεραιότητα και η τεχνική αρτιότητα της ταινίας, να μη δεσμεύεται η προβολή από τη δυνατότητα κάποιου να πληρώσει εισιτήριο, αλλά και επειδή σε μια δύσκολη εποχή για επενδύσεις στη δημιουργία -και για ένα απομακρυσμένο από την επικαιρότητα θέμα- είναι χρήσιμο και παρήγορο να στηρίξουν το έργο εκείνοι που το έχουν ανάγκη, στους οποίους και ανήκει. Ως προς το «ειδικό» του θέματος, αυτό είναι κάτι που ξεκλειδώνεται από τον ίδιο τον θεατή. Η περίπτωση Χρήστου πιθανώς να μην έχει να μας εμπνεύσει περαιτέρω μουσικά, να μην μπορεί να μας αφήσει στοιχεία προς χρήση, καθώς είναι ένας μουσικός πλανήτης που αποτελεί ένα αισθητικό τέρμα κι όχι μια αρχή. Μπορεί όμως να μας δώσει δύναμη να αντιμετωπίζουμε τα πράγματα, να απαντήσει στο νόημα της καθημερινής πράξης μας. Πέρα από μια ταινία για τον Χρήστου, πιστεύω πως είναι και μια καταγραφή των ορίων της δημιουργίας αλλά και των τρόπων υπέρβασής τους.

Γιατί είναι το τέρμα και όχι η αρχή;

 
Ο Χρήστου δεν δημιουργεί ακριβώς μουσική παρακαταθήκη, είναι περίπου ό,τι και ο Μπαχ. Αναφέρει πολύ χαρακτηριστικά ο Ξανθουδάκης μέσα στην ταινία πως «όχι μόνο δεν έχει επιγόνους, αλλά δεν μπορεί να έχει επιγόνους». Οι οριακές στιγμές στη μουσική είναι αδιέξοδες, και ο Χρήστου είναι μια οριακή περίπτωση. Μπορεί να σε εμπνεύσει και να σε απελευθερώσει με πολλούς τρόπους, ακόμα κι αν δεν είσαι μουσικός. Ο κώδικας δημιουργίας του, όμως, ήταν τόσο ιδιαίτερος και ιδιόχειρος που, ακόμα κι αν δοκιμάσεις να δανειστείς κάτι απευθείας, είναι πιθανό ακόμα και να σε γελοιοποιήσει.
 
Ποτέ δεν μπόρεσα να ακούσω αυτή τη μουσική. Θέλω να πω ότι ποτέ δεν μπόρεσα μόνο να την ακούσω, και να την ακούσω μόνο ως μουσική. Κοντά στη συναισθησία και στην παράκρουση –καθώς και σε διάφορες οριακές καταστάσεις της νοητικής εμπειρίας– κάθε επαφή με αυτό το έργο βιώνεται ως μια αποκαλυπτική εμπειρία, μια λυτρωτική τελετουργία, μια καθαρτήρια προβολή – των εσώτερων αναγκών σου, των πιο βαθιών μυστικών και φόβων σου, των πρωτογενών ενστίκτων, των πιο αρχέγονων τεκμηρίων της ανθρώπινης φύσης.
 
Υπάρχουν πολλές λέξεις με τις οποίες μπορώ να δώσω σχήμα στα βιώματα αυτά, και είναι όλες τους πέρα, πολύ μακριά από τη μουσική. Μπορώ να μιλήσω για εκρήξεις – πραγματικές εκρήξεις που εντελώς φυσικά περιμένεις να συμβούν καθώς βλέπεις τους performers στη σκηνή, καθώς σε κατακλύζει η ίδια αγωνία με κείνους, καθώς υποφέρεις στο ίδιο δράμα, ως μύστης, ως συνένοχος, ως όμηρος. Μπορώ να περιγράψω τις αποκαλύψεις που δέχεσαι απανωτά, βίαια και αγρίως γοητευτικά – αποκαλύψεις για όλα όσα είσαι και μπορεί να κρύβονται, για όσα δεν είσαι και δεν σου έχουν ακόμα φανερωθεί, για τις σχέσεις των πραγμάτων που φτιάχνουν δεσμούς μέσα σου και δίπλα σου, αλλά δεν ανιχνεύονται στην επιφάνεια. Είναι μια μουσική πέρα από τη μουσική, ένα έργο πέρα από τις συμβάσεις ενός έργου, μια τέχνη που ξεπερνά την ίδια την έννοια της τέχνης.
 
Αυτές οι πρώτες αλήθειες ρυθμίζουν το φακό της κάμερας, για να εστιάσει πίσω και πέρα από τις πληροφορίες. Η αφήγηση της ιστορίας αυτής της μουσικής γίνεται μια νέα, ξεχωριστή συναρπαστική περιπέτεια. Η αγωνία του ερευνητή είναι να ανακαλύψει ένα σύγχρονο νόημα: τι έχει να πει αυτή η ιστορία σήμερα; Πώς μπορεί ν’ αγγίξει τις αγοραίες συνήθειές μας και τις ανίερες συντεταγμένες της καθημερινότητάς μας; Γιατί χρειαζόμαστε άλλη μια αφήγηση, άλλη μια ιστορία;
 
Σύμφωνα με τον Βέντερς, η επιθυμία ν’αφηγηθούμε ιστορίες πηγάζει από την ίδια ανάγκη: «Να επιβεβαιώνουμε τη δυνατότητα δημιουργίας αλληλουχιών ανάμεσα στα πράγματα». Μέσα από την τέχνη και την πράξη του, ο Γιάννης Χρήστου έχει καταγράψει γενναιόδωρα, με ειλικρίνεια και συγκλονιστική αμεσότητα, ένα ολόκληρο σύστημα τέτοιων δυνατοτήτων. Εμείς δεν έχουμε παρά να ανακαλύψουμε και να επιβεβαιώσουμε ακόμα μία δυνατότητα – εκείνη που θα κάνει αυτό το σύστημα δικό μας κτήμα, που θα μας συνδέσει με τις δυνατότητες που κρύβονται πίσω από κάθε μεγάλο βήμα της ανθρώπινης πράξης. Και γυρίζοντας πάλι στον Βέντερς, «είμαστε υποχρεωμένοι να διηγηθούμε μια ιστορία, αν θέλουμε να παρουσιάσουμε όλα όσα αφορούν κάποιον».
 
[το κείμενο δημοσιεύτηκε στην Athens Voice, τ.367, 3-9.11.11, στη στήλη Various Artists που επιμελείται ο Μάκης Μηλάτος]
 

«Το θέμα δεν είναι να κάνεις τέχνη, είναι να μπορέσεις να συνδεθείς εσύ ο ίδιος με τις δυνάμεις που σε περιβάλλουν»

απαντούσε ο Γιάννης Χρήστου σε συνέντευξη στην εφημερίδα Βραδυνή, το Μάρτιο του 1969, λίγους μήνες πριν την ξαφνική και οριστική αναχώρησή του, σε εκείνο το τραγικό δυστύχημα ανήμερα των γενεθλίων του και της γιορτής του, στις 8 Ιανουαρίου του 1970 -πριν συνδεθεί για πάντα, με τις δυνάμεις γύρω του... Αν μπορούσαμε τώρα -40 χρόνια μετά τη βίαιη παύση αυτής της δημιουργικής πορείας- να συγκρατήσουμε μια ουσιαστική και περιεκτική φράση για να χαρακτηρίσουμε το πέρασμα του Χρήστου ανάμεσά μας -με τη ζωή και την τέχνη του- θα ήταν ίσως αυτή –έτσι όπως ο ίδιος αφοριστικά διατυπώνει. Ο Γιάννης Χρήστου δεν έκανε ποτέ τέχνη –τουλάχιστον, με την έννοια που την εικάζουμε για την πλειονότητα των συναδέλφων του ή την εικάζουν όσοι μελετούν περισπούδαστα το έργο του και γεμίζουν σελίδες με το μυστηριακό φολκλόρ που άφησε πίσω ο μύθος του. «Όπως στον πρωτόγονο άνθρωπο το τραγούδι, ο χορός, δεν ήταν μια αισθητική, ένα λούσο, μια πολυτέλεια, αλλά ανάγκη. Σήμερα τα προβλήματα του ανθρώπου είναι τόσο έντονα, τόσο αληθινά, που το να κάνεις τέχνη είναι πολυτέλεια» συνέχιζε στην ίδια συνέντευξη, μεγαλώνοντας ακόμα περισσότερο την απόστασή του από τον ακαδημαϊσμό και τις φορμαλιστικές επιταγές της μουσικής πρωτοπορίας της εποχής εκείνης. Το ζήτημα, όμως, σήμερα δεν είναι να καταλήξουμε στο τι δεν υπήρξε ο Γιάννης Χρήστου ή πόσα ανολοκλήρωτα έργα του ενδέχεται μάταια να αναζητούνται. Αντίθετα, είναι καιρός πλέον να ορίσουμε το φαινόμενο Χρήστου -όσο μπορούμε αποφορτισμένα από τη μυθολογική διάσταση και την ακαδημαϊκή παθογένεια- και να χαρτογραφήσουμε με σαφήνεια την παρακαταθήκη που άφησε στον κόσμο της τέχνης –και όχι μόνο- αυτή η λαμπρή όσο και σπάνια προσωπικότητα της σύγχρονης τέχνης, τόσο με το έργο του όσο και με τις ιδέες του.

Wednesday, 28 September 2011 12:47

welcome

Welcome aboard and thank you for visiting this blog, which has been created exclusively for the purposes of the documentary 'Anaparastasis', as well as for the overall enhancement of all evidence related to Jani Christou's life and work. All posts within this space concern texts, notes and information regarding the film, published press articles, archival fragments, updated infos on screenings and events that are already planned.

 

The column on the right lists all the useful links, through which you can get connected with the film (youtube, vimeo, twitter, facebook, myspace), while you can subscribe to most of them as to be directly informed for all latest news. If you'd like to drop us some lines about our work or request any information about the composer, please send us a message to anaparastasisdoc[at]gmail.com. You can also join the mailing list to receive updates and news on a regularly basis.

 

On the right also, there is a small banner in .gif format, which communicates the need for donation. Feel free to embed the code on your webpage or blog. Last, the ending list at the bottom compiles some suggestions and links concerning the composer's universe, that refer to other websites, alongside with listening selections of his work.

 

It will be our pleasure to get your response on anything linked to our work; comments, questions, thoughts, impressions, even proposals about events and screenings, are all more than welcome.

 

Please help us spreading the word!

on behalf of the production team,
Costis Zouliatis, director
Wednesday, 28 September 2011 12:38

καλωσόρισμα

Μ'ένα καλωσόρισμα, σας ευχαριστώ για την επίσκεψή σας στο blog αυτό -που δημιουργήθηκε αποκλειστικά για τους σκοπούς της ταινίας 'Anaparastasis', αλλά και για τη συνολική ανάδειξη των τεκμηρίων που σχετίζονται με τη ζωή και το έργο του Γιάννη Χρήστου. Εδώ θα αναρτώνται κείμενα που αφορούν την ταινία και δημοσιεύσεις από τον Τύπο, μικρά αρχειακά ντοκουμέντα, ενημέρωση για την πορεία της παραγωγής, καθώς και πληροφορίες για τις προβολές και εκδηλώσεις που ήδη σχεδιάζονται. Επίσης, μέσα από αυτό το χώρο, θα μοιράζομαι και ερευνητικά κείμενα που κατά καιρούς δημοσιεύονται με την υπογραφή μου, αναφορικά με το έργο του Χρήστου.

 

Στη δεξιά στήλη βρίσκονται όλα τα links, μέσω των οποίων μπορείτε να συνδεθείτε με την ταινία (youtube, vimeo, twitter, facebook, myspace) και να ενημερώνεστε άμεσα και συνοπτικά. Στην ηλεκτρονική διεύθυνση anaparastasisdoc[at]gmail.com μπορείτε να στέλνετε μηνύματα σχετικά με το ντοκιμαντέρ και τον συνθέτη, αλλά και τις εντυπώσεις σας από την επαφή σας με αυτά. Μπορείτε επίσης να εγγραφείτε στη mailing list ώστε να λαμβάνετε τακτικά κάθε μήνυμα, καθώς και υλικό, σχετικά με την προσπάθειά μας.

 

Στην ίδια στήλη στα δεξιά, θα βρείτε επίσης ένα μικρό banner σε .gif format, που επικοινωνεί το κάλεσμα για οικονομική συνεισφορά (donation) και μπορείτε να αναρτήσετε στη σελίδα σας ή το μπλογκ σας. Στο κάτω μέρος της στήλης, είναι αναρτημένες κάποιες προτάσεις και σύνδεσμοι σχετικά με το έργο του Χρήστου, από άλλες ιστοσελίδες, μαζί με επιλογές μουσικών παραδείγματων.

 

Θα χαρώ να λάβω το e-mail σας για οποιαδήποτε διευκρίνηση αφορά την ταινία, αλλά και για παρατηρήσεις, απορίες, αποκρίσεις, εντυπώσεις -ακόμα και προτάσεις.

 

Καλή μας αντάμωση!

 
εκ μέρους της παραγωγής,
Κωστής Ζουλιάτης

 

 

βάλε το banner στο blog σου

 

βάλε το banner στο blog σου